για να υπάρχουμε και να είμαστε δίκαιοι.
Χτες, εντελώς παρεμπιπτόντως,
πέθανε η αλήθεια,
και μολονότι το ξέρει ο κόσμος όλος,
κανείς δεν το λέει, οι πάντες το κρύβουν·
λουλούδια ούτ᾽ ένας δεν έστειλε·
έχει ήδη πεθάνει και κανένας δεν κλαίει.
Μπορεί μεταξύ λήθης και λύπης
να έχουμε την ευκαιρία
λίγο πριν απ' την ταφή
του θανάτου μας και της ζωής μας
να βγούμε βόλτα από δρόμο σε δρόμο,
από θάλασσα σε θάλασσα, από λιμάνι σε λιμάνι,
από κορδιγιέρα σε κορδιγιέρα,
και κυρίως από άνθρωπο σε άνθρωπο,
και να βρούμε αν τη σκοτώσαμε εμείς
ή αν τη σκότωσαν άλλοι,
αν ήσαν εχθροί μας οι δολοφόνοι
ή αν ήταν η αγάπη μας αυτή που διέπραξε το έγκλημα,
γιατί, μιάς και η αλήθεια είναι πλέον νεκρή,
μπορούμε εμείς να είμαστε δίκαιοι τώρα.
Πριν έπρεπε να χτυπηθούμε
με όπλα σκοτεινού διαμετρήματος
και, τραυματιζόμενοι, ξεχνάγαμε τον εαυτό μας,
για ποιόν σκοπό παλεύαμε.
Ποτέ δεν μαθεύτηκε από που ήρθε
το αίμα που μας τύλιξε,
κατηγορούσαμε ασταμάτητα,
όπως και ασταμάτητα κατηγορούμασταν,
υπέφεραν οι άλλοι μα υποφέραμε κι εμείς,
και όταν πιά εκέρδιζαν εκείνοι,
κερδίζαμε κι εμείς -
η αλήθεια έχει πεθάνει
είτε από βαθιά γεράματα είτε διά της βίας.
Τίποτα δεν υπάρχει τώρα να κάνουμε:
τη μάχη την έχουμε όλοι μας χάσει.
Γι' αυτό νομίζω ότι ίσως
μπορέσουμε επιτέλους να είμαστε δίκαιοι
ή τελικώς να υπάρχουμε:
έχουμε αυτή την τελευταία στιγμή
και ύστερα από χίλια χρόνια δόξας
μπορεί και να μην υπάρχει πιά ή να μην ξαναγυρίσει.
P. Neruda
